Uzun Yol Öncesi Araçta Kontrol Edilmesi Gerekenler

İlk uzun yolculuğumu hatırlıyorum: bagajı doldurup benzin deposunu fulledim, sonra da yola çıktım. Yaklaşık 200 kilometre sonra sağ ön lastikte tuhaf bir titreme başladı. Bir dinlenme tesisine çekip baktığımda lastiğin havası neredeyse yarı yarıya inmişti; üstelik yanımda ne manometre ne de düzgün bir kriko vardı. O gün öğrendiğim şey şu oldu: yola çıkmadan bir çeyrek saat harcamak, yolda üç saat kaybetmekten iyidir.

O günden sonra kendime küçük bir alışkanlık edindim. Uzun yol öncesi araç kontrol işini, tıpkı valizi hazırlamak gibi yolculuğun bir parçası sayıyorum. Aşağıda anlattıklarım özel alet gerektirmeyen, garaj önünde ya da apartman otoparkında yapabileceğiniz kontroller. Yeni başlıyorsanız kâğıda yazıp yanınıza alın, birkaç seferde ezberleyeceksiniz.

Motor Kaputunu Açıp Yapacağınız Kontroller

Kaputu açmak çoğu sürücüye ürkütücü gelir. Oysa bakacağınız şeyler parmakla sayılacak kadar az ve neredeyse tamamı renkli kapaklarla, işaretli haznelerle belirtilmiş durumda. Motor soğukken bakmak önemli; sabah yola çıkacaksanız akşamdan, ya da en azından motoru çalıştırmadan önce bakın.

Yağ seviyesi ve rengi

Aracı düz zeminde durdurun, yağ çubuğunu çıkarıp temiz bir bezle silin, tekrar sonuna kadar sokup çıkarın. Yağ, çubuktaki alt ve üst işaret arasında olmalı. Ben genelde üst çizgiye yakın olmasını tercih ediyorum, çünkü uzun yolda motor daha fazla çalışacak. Seviye alt işaretin altındaysa aracın kendi yağ tipinden ekleme yapın; hangi yağ olduğunu bilmiyorsanız kullanma kılavuzuna bakın. Yağ katran gibi koyu ve kokusu yanık geliyorsa, yolculuk öncesi bir motor yağı değişimi düşünmek en akıllısı. Bir de yağ değişiminin yanına hava filtresi kontrolünü de eklerim; tozlu yollarda gidecekseniz tıkalı filtre yakıtı da performansı da vurur.

Soğutma suyu, cam suyu ve fren hidroliği

Radyatör genleşme kabındaki antifriz karışımı, kap üzerindeki min–max aralığında olmalı. Motor sıcakken kapağı asla açmayın; basınçlı sıcak su ciddi yanık yapar. Soğutma sistemi zaten uzun yolda en çok zorlanan yerlerden biri, o yüzden hortumlara da elinizle hafifçe bastırıp sertleşme, çatlama, nemli iz olup olmadığını yoklayın. Cam suyunu ise tam doldurun; yaz aylarında böcek kalıntıları, kışta tuz-çamur karışımı camı bir anda kör edebiliyor. Fren hidroliği haznesinde seviye belirgin şekilde düşmüşse bu genelde balata aşınması ya da sızıntı işaretidir; kendi kendine azalmaz.

Kaçak izleri ve kayış

Aracı park ettiğiniz yerdeki zemine bakmayı alışkanlık edinin. Yağlı koyu bir leke, yeşil-turuncu renkli bir damla ya da tatlı kokan bir ıslaklık boşuna oluşmaz. Su ve yağ kaçağı tespiti, ilk bakışta anlaşılmasa da lekenin rengi ve yeri size epey ipucu verir. Motor bölmesindeki V kayışında çatlak, parlama ya da lif kopması görürseniz uzun yolu beklemeden değiştirtin.

Aracın Dışında ve İçinde Bakacaklarınız

Kaputu kapattıktan sonra iş bitmiyor. Aslında yolda kalma sebeplerinin büyük kısmı lastik ve elektrikle ilgili basit şeyler.

Lastikler: basınç, diş derinliği, yedek

Lastik basıncını mutlaka soğukken, en az iki saat park etmiş araçta ölçün. Doğru değerler genelde sürücü kapısının kenarındaki etikette ya da yakıt kapağının içinde yazılıdır. Uzun yolda araç yüklü olacağı için "tam yük" değerini kullanmak daha doğru. Diş derinliğine bakarken 1 liralık madeni paranın kenarını kanala sokma yöntemi işe yarar; yazılar tamamen görünüyorsa lastik ömrünü tamamlamıştır. Yan duvarlarda balonlaşma, kesik ya da çatlak varsa o lastikle yola çıkmayın. Yedek lastiği kontrol etmeyi de unutmayın; ben yıllarca havası inmiş bir yedekle dolaştığımı anlayana kadar kendime güvenmişim. Direksiyon bir tarafa çekiyor ya da lastikler tek taraftan yeniyorsa, rot-balans ve tekerlek hizalaması yolculuk öncesi halledilmeli.

Frenler ve süspansiyon hissi

Mahalle turu atarken pedalın hissine dikkat edin. Pedal normalden derine iniyor, boşluk yapıyor ya da fren sırasında titreme, metalik cızırtı geliyorsa disk ve balata kontrolü şart. Kaputu açmadan da balataların kalınlığını jant aralığından çoğu araçta görebilirsiniz. Kasisten geçerken araç zıplayıp duruyorsa amortisörler yorulmuş demektir; uzun yolda bu hem yorgunluk hem fren mesafesi olarak geri döner.

Aydınlatma, akü ve görüş

Birinin yardımıyla kısa far, uzun far, sinyaller, dörtlüler, fren lambaları ve geri vitesi tek tek deneyin. Farların camı matlaşmışsa gece görüşünüz gerçekten yarıya iner. Akü kutup başlarında yeşil-beyaz oksitlenme varsa temizleyin; marş ağır dönüyorsa aküye şüpheyle bakın, çünkü yolda park ettiğiniz tesiste araç çalışmazsa bütün plan bozulur. Silecek lastikleri iz bırakıyorsa değiştirin, cam içini de silin. Klima kötü kokuyor veya üflemesi zayıfsa kabin filtresi büyük olasılıkla dolmuştur; uzun yolda temiz hava sürücü dikkatini şaşırtıcı ölçüde etkiliyor.

Bagajda bulunmasını istediklerim

• Kriko, bijon anahtarı, sağlam yedek lastik
• El manometresi ve küçük bir hava kompresörü
• Reflektör üçgen, yelek, ilk yardım çantası
• 1 litre motor yağı, 5 litre su, takviye kablosu
• El feneri, bez, eldiven, çok amaçlı bir pense